Mesafe; iki coğrafî nokta, zaman ve nesne arasındaki uzaklık, fizikî ölçü birimi... Mesafe, fizikî bir formül ve kavram... Mesafe; ayrılık, sınır, korunma, objektiflik ve berraklık gibi soyut kavramları somutlaştıran güçlü bir araç... Mesafe; duygusal, zihinsel, ilişkisel veya zamansal bir durum... Mesafe; iki insan arasındaki duygusal bağın zayıflaması, iletişimin azalması... Bir kişinin kendini korumak, özel alanını muhafaza etmek veya başkalarının etkisinden kurtulmak için bilinçli olarak kurduğu sınır...
Mesafenin bizdeki izdüşümü, ‘kirpi ikilemi’ (Arthur Schopenhauer)... İnsan ilişkilerinde ne tamamen yakınlaşabilme (dikenlerin batması, incinme), ne de tamamen uzaklaşabilme (yalnızlık, üşüme) ikilemi... İdeal mesafeyi bulma çabası... Kirpi ikilemi; insan ilişkilerinin temel ikilemini mükemmel özetleyen açıklama... Kiri ikilemi hikâyesi: Soğuk bir kış gününde, bir grup kirpi donmamak için birbirine yaklaşmaya çalışmışlar... Çok yakınlaşınca, birbirlerini ısıtmaya başladıklarında, kirpilerin dikenleri birbirine batmış ve acı çekmişler... Bu yüzden birbirlerinden uzaklaşmak zorunda kalmışlar... Birbirlerinden uzaklaşınca da, donma tehlikesiyle karşı karşıya kalmışlar... ‘Kirpi ikilemi’; insanların yakınlık ve uzaklık ihtiyacı arasında olan sürekli dengeyi anlatan güzel bir misâl... İnsan ilişkileri de böyle aslında... Çok yakınlaşmak ve çok uzaklaşmak... Yakınlaşma; ısınmayla, güvenle, sevgiyle, şefkatle, aidiyetle, yalnızlıktan kaçınmayla ilgili...
Uzaklaşma; dikenlerin batmasıyla, incinmeyle, boğulmayla, özgürlüğün kısıtlanmasıyla, özel alana duyulan ihtiyaçla alâkalı... Kirpiler, ne tam olarak yakınlaşabilir ne de tam olarak uzaklaşabilirler... Hayatta kalmak için yapmaları gerekentek şey; birbirlerine zarar vermeyecek ancak aynı zamanda yalnız da bırakmayacak ideal bir aralıkta durmak... Kirpi ikilemi, bize, duygusal mesafenin neden var olduğunu açıklayan söz... İnsan da, incinme riskini (dikenlerin batmasını) en aza indirmek için sevdikleriyle arasına bilinçli veya bilinçsiz bir duygusal mesafe koymak zorunda... Sağlıklı, doğru ve sürdürülebilirbireysel ve sosyal ilişkiler, bu ideal mesafenin (ne çok yakın, ne çok uzak) kurulabilmesine bağlı... Bu mesafe; karşılıklı saygıya, sınırların farkında olunmasına ve bireyselliğin korunmasına odaklı olmalı...
Zihinsel ve bilişsel mesafe, bir durumu daha net ve objektif değerlendirme yeteneği... Objektif bakış açısı; kişinin kendi duygularından, önyargılarından veya o anki yoğunluğundan uzaklaşarak bir konuya dışarıdan bakabilmesi... Psikolojide mesafe; kişinin kendi düşünce ve duygularını onlarla özdeşleşmeden, sadece gözlemleyerek aralarına bir mesafe koyması (farkındalık, mindfulness)... Bu, kaygı ve olumsuz düşüncelerin etkisini azaltmanın tek çaresi... Zamansal ve tarihsel mesafe; bir olayın üzerinden geçen zamanın, olaya bakış açısını değiştirmesi...
Sanatsal ve edebîmesafe (estetik mesafe); bir sanat eserini değerlendirirken, kişisel duygu ve önyargıları bir kenara bırakıp esere tamamen estetik bir nesne olarak bakabilme yeteneği... Bireysel ve sosyal ilişkilerde mesafe, paradoksa (görünüşte doğru olan bir ifadeye, bir çelişkiye ve bir sezgiye) dönüşmemeli... İletişimde ve ilişkilerde mesafeli olmak, ne kadar doğru?Elbette çok yüzgöz olmayacak kadar bir mesafe olmalı... Ulaşılamaz olacak kadar değil... Sağlıklı, mâkul mesafe, ilişkilerin dayanıklılığını, özerkliğimizi ve duygusal iyi oluşumuzu korumanın anahtarı... Sağlıklı mesafe, kişisel sınırların bilinçli korunması... Bireysellik ve beraberlik arasında denge kurma... Duygusal özerkliği muhafaza ederken bağ kurma... İlişkinin ve iletişiminsürdürülebilir olması... Sağlıklı mesafe, duygusal soğukluk veya ilgisizlik değil... İlişkiden kaçınma değil... İletişimi kesmek değil... İletişimden kopuk olmak hiç değil... Neden sağlıklı mesafeye ihtiyaç duyulur? Birçok sebebi var... Bireysel kimliğinkorunması... İletişim ve ilişki kalitesi... Duygusal tükenmekten korunma... Çatışmaların önlenmesi... İletişimde sağlıklı mesafeyi korumanın yolları: Dijital sınırlar koymak, bildirimleri yönetmek, her mesaja cevap verme zorunluluğu hissetmemek... Belirli saatlerde dijital iletişim araçlarını kullanmamak...
Sosyal medyada her bilgiyi paylaşmamak, mahremiyeti korumak... Her an ulaşılabilir olmamak... Acil olmayan konularda sabırlı olmak ve uygun zamanlarda iletime geçmek... İletişimde konuşma süresine sınır koymak... Her konuda koşulsuz ‘evet’ dememek ve ‘hayır’diyebilmek... Zaman, enerji veya duygusal kapasite olarak hazır olmadığımız iletişim taleplerini sınırlandırmak... Gerektiğinde kendi ihtiyaçlarınızı önceliklendirmek... Önemli olan, ilişkilerde mesafe dengesini kurabilmemiz... Bu nasıl mı yapılır? Açık iletişimle sınırları belirleyerek... İhtiyaçlarımızı net ifade ederek... Meselâ, ‘Şu anda yalnız yalnız kalmaya ihtiyacım var.’ diyerek... Karşı tarafın sınırlarına saygı duyarak... Sınırları esnek tutup, ana prensiplerden ödün vermeyerek... Ortak ve bireysel etkinlikler planlayarak... Fizikî alanlarda kendimize yer açarak... Arkadaşlıkta ve sosyal çevrede mesafeyi koruyarak... Her duygumuzu paylaşmayarak... Karşı tarafın her duygusal yükünü taşıma sorumluluğunu almayarak... Empati ile sempati arasındaki dengeyi kurarak... Muhatabımızla aramızdaki ince çizgiyi koruyarak... Hem kendimize hem karşımızdakine olan saygımızı yitirmeyerek...
Sağlıklı mesafe ile sağlıksız kopukluk arasındaki ince çizgiyi bilmek, en önemlisi... Mesafeninucu kaçmamalı... Mesafe, irademizle belirlenmeli... Mesafenin çok kısaldığını ya da çok uzadığını anlamak zor değil... İletişimin ve ilişkinin durumu, her bir şeyi ayan beyan eder... Mesafenin uygunsuzluğunu anlatan hâller: İletişimin kopması veya kesintiye uğraması... Duygusal paylaşımların azalması... Fiziksel temastan kaçınılması... İlişkiye dair gelecek planların konuşulmaması... Karşı tarafın ihtiyaçlarına duyarsız olunması... Mesafeyi dengelemek için; haftada en az birkaç saat sadece kendimize zaman ayırmamız lâzım... İletişim beklentilerimizi netleştirmemiz gerek... ‘Hemen cevap vermem mümkün değil.’ demek gibi... Her düşüncemizi ve hissimizi paylaşmak mecburiyetinde olmadığımızı bilmek gibi... Sürekli ilgi, hem bizi hem muhatabımızı yorar... Bu nedenle, uzun ilişkilerde bazen birkaç günlük ara vermek iyi olur, bize nefes aldırır... Sosyal çevremizi ne dışlamalıyız ne de içinde boğulmalıyız... Unutmayalım, mâkul mesafe, herkes için en iyisi... Mesafe, yakınlığın düşmanı da değil, dostu da... Sağlıklı mesafe, ilişkileri zayıflatmaz, güçlendirir... İki ayrı bireyin, bireyselliklerini koruyarak bir arada var olabilmesinin yolu, mesafenin korunmasına endeksli... En güzel senfoniler, notalar arasındaki sessizliklerle anlamlı... Sağlıklı, iyi ve doğru iletişim ve ilişki de öyle... Mesafe, iyi bir ceza veya reddetme aracı olmamalı...
Bizi ve muhatabımızı besleme yöntemi olarak düşünülmeli... Dengeli mesafe, en doğru seçenek...Dengeli mesafe, insan ilişkilerinde ya da uluslararası ilişkilerde çok mühim... İnsan ilişkilerinde, arkadaşlıkta; çok yakın olup sınırları ihlal etmeden, çok uzaklaşıp kopmadan bir denge kurmak gerekir... Aile ilişkilerinde, ebeveyn (anne-baba) ile çocuk arasında sevgi ve destek olmalı ama bireysel özgürlük korunmalı... İş ortamında, çalışanlar ve yöneticiler arasında saygılı, profesyonel ama samimi bir mesafe olmalı... Uluslararası ilişkilerde, devletlerarasında, bir ülke, çıkarlarını korurken tarafsız kalmaya çalışmalı... Devletlerarası ilişkilerde, ‘dengeli mesafe’ politikası izlemek, bağımsızlığın ve diplomatik esnekliğin bir icabı... Siyasî partiler veya gruplar arasında, taraflardan birine aşırı yakın olmadan, hepsiyle iletişim kurulmalı ve denge sağlanmalı... Elbette bukalemun olmadan, kendi öz çizgimizi koruyarak... Dengeli mesafe, aslında, ne çok yakın ne çok uzak olmak... Bu, ilişkilerin sağlıklı ve sürdürülebilir olmasını sağlayan bir tutum...
En yakın ve en uzak mesafe, birbirini anlamayanlar arasındaki mesafeler...Mesafe ne çok açılmalı ne çok kapanmalı... Kendimizle bile... Yoksa bile bile, mesafenin bizi bitirmesine izin veririz... Mesafe uzamadan ve kaybolmadan, çok da sınırlarımızı zorlamadan uygun bir noktada olmalı ki, her birimiz için doğru ve anlamlı olsun... Selam, sevgi ve saygılarımla.